LẠM BÀN PHÉP “TÙY LOẠI TRUYỀN THÁI” – YẾU TỐ MÀU SẮC TRONG THỦY MẶC

Trong cuốn “Cổ họa phẩm lục”, Tạ Hách (thế kỷ 6) – một họa sĩ người Nam Tề – đã nêu ra “lục pháp luận”, bàn về sáu phép nền tảng của hội họa cổ Trung Hoa.

Trong sáu phép đó, ngoài phép thứ nhất “khí vận sinh động” là phép bao trùm, xuất phát từ tư tưởng triết học của Lão Tử trình bày trong “Đạo đức kinh”, thế kỷ 6 đến 5 trước cô

ng nguyên (sau, người kế thừa Trang Tử có đề ra phép biện chứng của ít và nhiều, tuyệt đối và tương đối, ổn định và biến đổi…) – thì phép thứ tư “tùy loại truyền thái” là phép trực tiếp liên quan đến màu sắc: khác với yếu tố “hình” – màu thì không “tả” mà “truyền”, không “ứng vật” mà “tùy loại”, màu sắc không phải là màu bản thân gắn với vật mà là biểu tượng của hành (loại) trong đó có vật được mô tả. Như thế màu sắc mang tính trừu tượng hơn hình, mực cũng là màu hoặc những mảng trống không có mực vẫn được xem như là có màu trong tương quan với mảng đặc.

“Khi tôi đặt một màu lục, ấy không phải là tôi muốn nói đến cỏ; khi tôi đặt một màu lam, ấy không phải là tôi muốn nói đến bầu trời… Tôi đã từng cho một chiếc bàn đá cẩm thạch màu xanh biến thành màu đỏ; bận khác, tôi thấy cần một mảng đen để gợi lên ánh lấp lánh của mặt trời trên biển”.